~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
...............................................................*ειδήσεις, νέα και ρεπορτάζ από τον χώρο της λογοτεχνίας
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Αρχείο Καβάφη

Αρχείο Καβάφη
Η ηλεκτρονική έκδοση του Αρχείου Καβάφη είναι έργο του Σπουδαστηρίου και ιδιοκτησία του Ιδρύματος Ωνάση. Περιλαμβάνει όλα τα έργα του ποιητή και πλούσιο ανέκδοτο υλικό, όπως αυτό προκύπτει από την συνεχιζόμενη μελέτη του Αρχείου του. Περιλαμβάνει επίσης γενικές πληροφορίες για τον Καβάφη, αλλά και ειδικότερες για την πρόσληψη και απήχηση της Καβαφικής ποίησης παγκοσμίως.

Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2018

«Συνάντηση ιστορίας και λογοτεχνίας στη σύγχρονη έρευνα» στον νέο κύκλο διαλέξεων του ΕIE

ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Από την Τρίτη 6 Φεβρουαρίου και για κάθε Τρίτη μέχρι τις 27 Φεβρουαρίου, στο Αμφιθέατρο του ΕΙΕ (Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα), στις 19:00 και με ελεύθερη είσοδο, θα πραγματοποιηθούν τέσσερις ενδιαφέρουσες διαλέξεις.


02.02.2018

Στο πλαίσιο του προγράμματος των Μορφωτικών Εκδηλώσεων "Επιστήμης Κοινωνία", το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών (Τομείς Βυζαντινών Ερευνών και Νεοελληνικών Ερευνών), του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) διοργανώνει τον Φεβρουάριο τον Β΄ Kύκλο Oμιλιών 2017-2018, με θέμα "Συνάντηση ιστορίας και λογοτεχνίας στη σύγχρονη έρευνα".

Μπορεί ένας ιστορικός να λάβει ερεθίσματα από τη λογοτεχνία που θα «μπολιάσουν» τη σκέψη και τη μεθοδολογία του; Είναι δυνατόν λογοτεχνικά σύμβολα και εικόνες να βοηθήσουν έναν ιστορικό να καταστήσει εύληπτα τα επιχειρήματά του τόσο σε επίπεδο έρευνας όσο και διδασκαλίας; Έχει σχέση η γραφή του ιστορικού με τη γραφή του λογοτέχνη; Πώς μεταφράζει ο ιστορικός μια πηγή η οποία γράφτηκε ως λογοτεχνικό έργο; Μπορεί ένας λογοτέχνης να είναι και ιστορικός ή το αντίστροφο; Ο κύκλος ομιλιών «Συνάντηση ιστορίας και λογοτεχνίας στη σύγχρονη έρευνα» θα αποτυπώσει αυτά και άλλα ερωτήματα, στα οποία οι ομιλητές θα επιχειρήσουν να προτείνουν απαντήσεις.
Από την Τρίτη 6 Φβρουαρίου και για κάθε Τρίτη μέχρι τις 27 Φεβρουαρίου, στο Αμφιθέατρο του ΕΙΕ (Βασ. Κωνσταντίνου 48, Αθήνα), στις 19:00 και με ελεύθερη είσοδο, θα πραγματοποιηθούν τέσσερις ενδιαφέρουσες διαλέξεις.

Ακολουθεί το αναλυτικό πρόγραμμα των ομιλιών:

Τρίτη 6 Φεβρουαρίου 2018
Συνάντηση ιστορίας και λογοτεχνίας τη σύγχρονη έρευνα - Γεράσιμος Μέριανος, Κύριος Ερευνητής, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών & Νικήτας Σινιόσογλου, Εντεταλμένος Ερευνητής, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
Από τη λογοτεχνική μυθοπλασία στην ιστορική έρευνα - Ουρανία Πολυκανδριώτη, Διευθύντρια Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
Μέσα από τις ρωγμές της ιστορίας - Θανάσης Βαλτινός, Συγγραφέας. Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Τρίτη 13 Φεβρουαρίου 2018
Άσμα ασμάτων: Αινίγματα ενός ξεκάθαρου κειμένου - Χαράλαμπος Μαγουλάς, Διδάκτωρ Επιστημών Γλώσσας.
Nietzsche ex machina. O Νίτσε και η γραφομηχανή του - Νικήτας Σινιόσογλου, Εντεταλμένος Ερευνητής, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

Τρίτη 20 Φεβρουαρίου 2018
Όψεις της μεσαιωνικής βασιλείας και πεδία βίας: Αφορμήσεις και αντηχήσεις μεταξύ λογοτεχνίας και ιστορίας - Γιάννης Στόγιας, Ερευνητής-επιμελητής, Νομισματική Συλλογή ΚΙΚΠΕ.
Οι τελευταίες ημέρες ενός φιλόσοφου: Πειραματική φιλοσοφία, λογοτεχνία και ιστορία του πολιτισμού στο έργο του Humphry Davy (1778-1829) - Βαγγέλης Κούταλης, Υποψήφιος διδάκτωρ, Εργαστήριο Ιστορίας και Επιστημολογίας της Χημείας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων / Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
Borges oeconomicus: «Το χρήμα είναι χρόνος μέλλοντας» - Γεράσιμος Μέριανος, Κύριος Ερευνητής, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

Τρίτη 27 Φεβρουαρίου 2018
Ο Μιχαήλ Ψελλός του Γιάννη Πάνου: «Είμαι ένας φτιαγμένος από πολλούς» - Ευδοξία Δελλή, Εκλεγμένη Εντεταλμένη Ερευνήτρια στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας, Ακαδημία Αθηνών - Επιστημονική συνεργάτης Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.
Τα κρυμμένα αίτια και η ασύνθετος τύχη. Σχόλιο για τον Καβάφη και την ιστορία - Κατερίνα Γκίκα, Αρχαιολόγος, Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού.
Η δεύτερη ζωή των έργων ζωγραφικής στα μυθιστορήματα του Jorge Semprún - Ευγενία Δρακοπούλου, Διευθύντρια Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

Οι ομιλίες θα μεταδίδονται απευθείας στη διεύθυνση http://media.ekt.gr/live. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στα τηλ. 210 7273516 & 700, email: mkont@eie.gr ή στη σχετική ιστοσελίδα.
Το πρόγραμμα των Ειδικών Μορφωτικών Εκδηλώσεων ''Επιστήμης Κοινωνία" του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, διοργανώνεται, επί σειρά ετών, με στόχο τη διάχυση της επιστημονικής γνώσης και πληροφορίας στην επιστημονική κοινότητα και το ευρύ κοινό. Σημειώνεται ότι το ΕΙΕ καλύπτει ένα ευρύ φάσμα γνωστικών πεδίων, τόσο των ανθρωπιστικών όσο και των θετικών και τεχνολογικών επιστημών. Το ΕΙΕ είναι ένα διεπιστημονικό κέντρο ερευνών, το οποίο απαρτίζεται σήμερα από τρία ερευνητικά Ινστιτούτα, ένα στην περιοχή των Ανθρωπιστικών Επιστημών και δύο στην περιοχή των Θετικών Επιστημών, και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ).


www.ekt.gr, με πληροφορίες από Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ)

Μάθετε Περισσότερα
Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ)
Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών (ΙΙΕ)
Τομείς Βυζαντινών & Νεοελληνικών Ερευνών
Ειδικές Μορφωτικές Εκδηλώσεις ''ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑ"
Αναλυτικό πρόγραμμα διαλέξεων (.pdf)

Πέμπτη, 15 Φεβρουαρίου 2018

Gustave Flaubert: «Η γυναίκα του κόσμου και άλλες ιστορίες»

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Ποιος δεν ξέρει τη Μαντάμ Μποβαρί και την περίφημη φράση του Γκιστάβ Φλομπέρ «Η Μαντάμ Μποβαρί είμαι εγώ». Και ενώ έχει γράψει και άλλα σημαντικά έργα, η Μαντάμ Μποβαρί έχει σημαδέψει την παγκόσμια λογοτεχνία με το θέμα της, το οποίο φυσικά δεν αφορά μια γυναίκα που πλήττει και ερωτεύεται για να ξεπεράσει την πλήξη της, αλλά μια γυναίκα που ζει μέσα σ’ έναν κόσμο αδηφάγο, εγωκεντρικό και απάνθρωπο. Στον κόσμο της καταναλωτικής καπιταλιστικής κοινωνίας που, μαζί με τα αποφάγια που αδειάζει στον κάδο, αδειάζει και τον άνθρωπο.
Η υπέροχη Μαντάμ Μποβαρί έχει σπάσει το φράγμα της εποχής της και θα διεκδικεί πάντα μια θέση ανάμεσα στις πρώτες της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ωστόσο, εμείς σήμερα θα δούμε ένα πρώιμο έργο του Φλομπέρ, που πάλι το θέμα του είναι η γυναίκα –«cherchez la femme»–, μια συλλογή ιστοριών με θέμα γυναίκες δαιμονικές, σαν εκείνες που εύκολα και χωρίς τύψη ο Μεσαίωνας θα ανέβαζε στην πυρά. Πρόκειται για το έργο με τον τίτλο Η γυναίκα του κόσμου και άλλες ιστορίες. Κι όπως υποδηλώνει η φράση «cherchez la femme», η οποία αποδίδεται στον Αλέξανδρο Δουμά, κάθε κακό κρύβει πίσω του μια γυναίκα, αρχής γενομένης από την Εύα στον παράδεισο. Και φυσικά τότε είναι που οι πρωτόπλαστοι ανακάλυψαν πως ήταν γυμνοί και ότι η ζωή τελειώνει με θάνατο.
Γυμνοί από τι, όμως, από ενδύματα ή από ασφάλεια; Και θα ήταν ασφαλείς αν ο Σατανάς (κι αυτός θηλυκού γένους στα Γαλλικά) δεν τους είχε ενημερώσει ή απλώς δεν θα το ήξεραν και θα ήσαν μακάριοι και πτωχοί τω πνεύματι; Σημασία έχει πως ο Φλομπέρ στα νεανικά του γραψίματα ηδονίζεται με τον θάνατο, θέλει να ανασηκώσει την επιφάνεια των πραγμάτων και να δει τι κρύβεται από κάτω. Να δει τον θάνατο με την ακατάλυτη δύναμη, επιβλητικό και αιώνιο. Η καταστροφή, το φανταστικό, το μακάβριο, το διαβολικό, το παράξενο, το μυστηριώδες, το παράδοξο, το σατανικό, τα σκέλεθρα, τα κουφάρια, τα κιβούρια, οι συνομιλίες με τον Σατανά οδηγούν την πένα του, και ο θάνατος. Με όλα αυτά κεντρίζει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού, με τον θάνατο, τη «θανή», που παραφυλάει να αρπάξει τις αθώες ψυχές και να τις διασύρει στην αιώνια λήθη και στην κόλαση, την οποία όμως μας παρουσιάζει σαν παράδεισο. Ο θάνατος, άλλωστε, ήταν καλά κρυμμένος και πολυτελώς τυλιγμένος στους φραμπαλάδες των φορεμάτων και στις αγκαλιές των εραστών της Μαντάμ Μποβαρί, ιδέες που είχαν ρίξει τον σπόρο τους στο παρόν βιβλίο και γονιμοποιήθηκαν στα ώριμα έργα του Φλομπέρ.
Ο Φλομπέρ, όπως όλοι οι νέοι, δεν απέφυγε το φλερτ με τον θάνατο και το μακάβριο. Επεδίωξε δυναμικά να ανασηκώσει τη γυαλιστερή επιφάνεια των πραγμάτων και να δει το πραγματικό νόημα και τη ματαιότητα της ζωής, μέσα από το βίωμα του θανάτου, το οποίο είχε παρακολουθήσει από κοντά στο νοσοκομείο που εργαζόταν ο πατέρας του. Η εμπειρία αυτή τον εξοικείωσε με το ζεύγμα-διάζευγμα Ζωή-Θάνατος και του προσέφερε ένα εργαλείο κυνικό αλλά και ρομαντικό για να παρουσιάσει τις υπαρξιακές αναζητήσεις του. Κατάληξη: όλα είναι μάταια, ό,τι γεννιέται πεθαίνει, ο κόσμος ακμάζει και παρακμάζει, αυτοκρατορίες διαλύονται, εκατομμύρια νεκροί στα πεδία των μάταιων πολέμων, κλέφτες, βιαστές, πόρνες, καταχραστές και ο Χριστός σε μια γωνιά μόνος και λυπημένος στη δική του έρημο. Στα υπαρξιακά ερωτήματα –και η ψυχή σε ποιον ανήκει; Την εξουσιάζει κάποιος ή είναι ελεύθερη; Μπορεί να νικήσει τον Σατανά ή η ανυπαρξία της τον αποδιώχνει;– προσπάθησε να απαντήσει μέσα από τις ιστορίες του βιβλίου του, «Η μνηστή και το μνήμα», «Η γυναίκα του κόσμου», «Δαιμονικό όνειρο», «Ο χορός των νεκρών» και «Μεθυσμένος και νεκρός», όλες εμποτισμένες από το πνεύμα του ρομαντισμού, το οποίο έδρασε ισχυρά στο μυαλό του, καθώς και οι μεγάλοι συγγραφείς Μπάιρον, Γκαίτε, Σαίξπηρ, Πόε, Εντγκάρ Κινέ, των οποίων η σκέψη επηρέασε τη δική του. 
Ο Φλομπέρ, όπως όλοι οι νέοι, δεν απέφυγε το φλερτ με τον θάνατο και το μακάβριο. Επεδίωξε δυναμικά να ανασηκώσει τη γυαλιστερή επιφάνεια των πραγμάτων και να δει το πραγματικό νόημα και τη ματαιότητα της ζωής, μέσα από το βίωμα του θανάτου.
Ο «Χορός των νεκρών» βασίζεται σε μια γαλλική δεισιδαιμονία που κατέληξε και στο διάσημο Dance Macabre του Καμίλ Σαιν-Σανς. Πρόκειται για ένα πεζογραφικό ποίημα το οποίο σηματοδοτεί την έναρξη της συγγραφικής πορείας του μεγάλου πεζογράφου που θα επιβραβευτεί με την κορωνίδα των έργων του, τη Μαντάμ Μποβαρί.
Η «Μνηστή στο μνήμα» είναι μια ιστορία αγάπης του Πολ και της Ανέτ που καταστράφηκε από τον κακό κόμη που διεκδίκησε την Ανέτ, τον οποίο σκότωσε ο Πολ και σκοτώθηκε από τους φρουρούς του, αφήνοντας την άμοιρη Ανέτ σαν φάντασμα να αναζητεί τον τάφο του αγαπημένου της.
Η «Γυναίκα του κόσμου» είναι η κόρη του Σατανά που, παρακολουθώντας την ανθρώπινη περιπέτεια από την ημέρα της έξωσης των πρωτόπλαστων από τον παράδεισο, γελά με όλα τα πάθη των ανθρώπων και με την απληστία των βασιλιάδων. Τη Νύχτα της μεγάλης σφαγής του Αγίου Βαρθολομαίου, ούρλιαζε: «“Μ’ αναγνωρίζεις τώρα; …Θανή το όνομά μου!” Το σάβανο που τύλιγε τα κόκαλά της σκίστηκε και φάνηκε ένα φίδι να ρουφάει σάπια σπλάχνα».
Στο «Δαιμονικό όνειρο», ο αλχημιστής Αρθούρος του Αλμαροές, απομονωμένος σε ένα ερειπωμένο και εγκαταλελειμμένο κάστρο, έρχεται αντιμέτωπος με τον Σατανά, ο οποίος επιμένει να τον βοηθήσει και να του χαρίσει χρυσάφι με αντάλλαγμα την ψυχή του. Ο Αρθούρος δεν έχει ψυχή για να ανταλλάξει, έχει όμως έναν πολύ ενδιαφέροντα διάλογο με τον Σατανά πάνω στο ποιος από τους δυο τους είναι πιο δυνατός. Ο Σατανάς θα χρησιμοποιήσει σαν δόλωμα την όμορφη Ιουλιέτα, χωρίς αποτέλεσμα, όμως. Κι έτσι, η άμοιρη Ιουλιέτα θα γκρεμοτσακιστεί από τα νύχια του Σατανά και την αδιαφορία του «άψυχου» Αρθούρου.
Ο «Χορός των νεκρών» είναι μια γιορτή στην οποία οι νεκροί όλων των εποχών τραγουδούν και χορεύουν. Όταν ο θάνατος νικήσει τον θεό και ο Σατανάς πάρει τον θρόνο του, θα αναλάβει να δημιουργήσει το χάος σε άλλους κόσμους. Οι συνομιλίες του Σατανά με τον Χριστό, τον Θάνατο και τον Νέρωνα είναι μάλλον οι πιο ενδιαφέρουσες του βιβλίου.
Τέλος, στο «Μεθυσμένος και νεκρός», μετά από μια κραιπάλη οινοποσίας ο Ριμπό πεθαίνει και ο Ιγκ πέφτει στον ύπνο. Ξυπνά την ώρα της κηδείας. «Ο Ριμπό θάφτηκε, όπως βλέπετε, σε άγιο χώμα και τον Ιγκ, που έζησε πολλά χρόνια ακόμα, τον είχαν από τότε για δαίμονα και μάγο».
Το βιβλίο, στην ωραία μετάφραση της Έφης Κορομηλά, έχει ενδιαφέρον για ό,τι κρύβει επιμελώς κάτω από τη «φρικιαστική» του επιφάνεια, για τις εξακτινώσεις του σε άλλα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας αλλά και τη συνεισφορά του στο μετέπειτα ώριμο έργο του μεγάλου Γάλλου συγγραφέα Γκιστάβ Φλομπέρ.

Η γυναίκα του κόσμου
Και άλλες ιστορίες
Gustave Flaubert
Μετάφραση: Έφη Κορομηλά
Gutenberg
263 σελ.
ISBN 978-960-01-1899-5
Τιμή: €14,00
001 patakis eshop
Η Ανθούλα Δανιήλ
είναι δρ Φιλολογίας,
συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας.

Παρασκευή, 2 Φεβρουαρίου 2018

Γεώργιος Σουρής 1853 – 1919

  Ρωμηός, την οποία εξέδιδε από το 1883 έως το 1918   


Έλληνας σατιρικός ποιητής, δημοσιογράφος και εκδότης, πολύ δημοφιλής στο κοινό της εποχής του, κυρίως χάρη στην εβδομαδιαία εφημερίδα Ο Ρωμηός, την οποία εξέδιδε από το 1883 έως το 1918.
Ο Γεώργιος Σουρής γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου στις 2 Φεβρουαρίου 1853. Ο πατέρας του με καταγωγή από τα Κύθηρα ήταν έμπορος (η μητέρα του καταγόταν από τη Χίο) και τον προόριζε για κληρικό, αλλά για οικονομικούς λόγους αναγκάστηκε να τον στείλει υπάλληλο στο κατάστημα ενός Έλληνα σιτεμπόρου στο Ταϊγάνιο (Ταγκανρόγκ) της Ρωσίας. Ήταν πάντα αφηρημένος γιατί δεν του άρεσε το εμπόριο και γέμιζε τα κατάστιχα με στίχους που έγραφε κρυφά.

Γύρισε στην Ελλάδα το 1879 και γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Για τα προς το ζην εργαζόταν ως γραφέας σ’ ένα συμβολαιογραφείο και παράλληλα έγραφε ποιήματα και συνεργαζόταν με σατιρικές εφημερίδες της εποχής: Ασμοδαίος του Εμμανουήλ Ροΐδη, Μη χάνεσαι! του Βλάσση Γαβριηλίδη και Ραμπαγάς του Κλεάνθη Τριανταφύλλου. Το 1881 νυμφεύτηκε τη χιώτισσα Μαρή Κωνσταντινίδου, με την οποία απέκτησε τέσσερεις κόρες κι ένα γιο, τον Κρίτωνα Σουρή, ανώτερο τραπεζικό υπάλληλο και ποιητή.
Στις 2 Απριλίου 1883 εξέδωσε τον Ρωμηό, μια εβδομαδιαία έμμετρη τετρασέλιδη σατιρική εφημερίδα, την οποία έγραφε εξ’ ολοκλήρου. «Νονός» του τίτλου ήταν ο ποιητής Γεώργιος Δροσίνης. Ο Σουρής διέκοψε την έκδοση της εφημερίδας τον Αύγουστο, για να δώσει τις εξετάσεις του στο πανεπιστήμιο. Απορρίφθηκε, όμως, στη μετρική «μετά πολλών επαίνων», όπως έλεγε ο ίδιος, από τον καθηγητή Σεμιτέλο, τον οποίο έκανε αργότερα πασίγνωστο στο Πανελλήνιο με τους σατιρικούς του στίχους.
Τον Ιούνιο του 1884 ξανάβγαλε τον Ρωμηό και τον συνέχισε χωρίς διακοπή έως το 1918. Ο ίδιος ανήγγειλε την αποτυχία του και την επανέκδοση του Ρωμηού ως εξής:
Μετά μεγάλης μου χαράς, στους φίλους αναγγέλλω,
πως εξετάσθην, των θυρών ερμητικώς κλεισμένων,
στον πολυγένη Φιντικλή και τον σπανό Σεμτέλο
και απερρίφθην μυστικά, μετά πολλών επαίνων!
Λοιπόν και πάλιν, Έλληνες, αρχίζομε σαν πρώτα,
πάλι «Ρωμηός» και ξάπλωμα, πάλι ζωή και κόττα!..
Ο Ρωμηός αγαπήθηκε πολύ από τον λαό και διαβαζόταν άπληστα από τον ελεύθερο και υπόδουλο ελληνισμό. Για 36 χρόνια και οκτώ μήνες κυκλοφορούσε τακτικά κάθε Σάββατο και έκανε δημοφιλή τον Σουρή. Ο Φασουλής και ο Περικλέτος («ο καθένας νέτος σκέτος»), οι δύο λαϊκοί τύποι που δημιούργησε, σχολίαζαν με εύθυμη διάθεση και πνευματώδη δηκτικότητα τα σπουδαιότερα γεγονότα της εβδομάδας. Οι δυο ήρωές του εκπροσωπούσαν την κοινή γνώμη και το αναγνωστικό κοινό του Ρωμηού χαιρόταν το κέφι, την εξυπνάδα και τον πατριωτισμό τους. Τα θέματα της σάτιρας του Σουρή ήταν κοινωνικά και πολιτικά.
Εκτός από το Ρωμηό, ο Σουρής έγραψε κι άλλα ποιήματα, έμμετρες κωμωδίες και ημερολόγια. Μετέφρασε τις Νεφέλες του Αριστοφάνη, που παίχτηκαν με μεγάλη επιτυχία στο Δημοτικό Θέατρο Αθηνών το 1900. Έγραψε τόσους στίχους, που απορούσε και ο ίδιος για την ποιητική του γονιμότητα:
Τους στίχους που τους έγραψα, φτου να μην τους βασκάνω
και τώρα τους ξαναμετρώ μέσα στην τόση ζέστη,
αν ημπορούσα δίλεπτα μονάχα να τους κάνω
θάχα κι αμπέλια στην Βλαχιά, σπίτια στο Βουκουρέστι.
Είχε εξαιρετική ευκολία στη στιχουργία, ιδιοφυΐα στην εύρεση του κωμικού, αδιάπτωτο κέφι και καλοπροαίρετη σατιρική διάθεση. Χτυπώντας τη φαυλότητα όπου την έβρισκε και στο λαό και στους άρχοντες νουθετούσε και δίδασκε, χωρίς να υβρίζει και να δημιουργεί εχθρούς.
Να πώς σατιρίζει το ρωμηό σ’ ένα ποίημά του:
Στον καφενέ απέξω σα μπέης, ξαπλωμένος
Του ήλιου τις ακτίνες αχόρταγα ρουφώ
Και στων εφημερίδων τα νέα βυθισμένος
Κανένα δεν κοιτάζω, κανένα δεν ψηφώ.
Σε μια καρέκλα τόνα ποδάρι μου τεντώνω,
Το άλλο σε μιάν άλλη, κι ολίγο παρεκεί,
Αφήνω το καπέλο και αρχινώ με πόνο
Τους υπουργούς να βρίζω και την πολιτική!
Ψυχή μου! Τι λιακάδα! Τι Ουρανός! Τι φύσις!
Αχνίζει εμπροστά μου ο καϊμακλής καφές
Κι εγώ κατεμπνευσμένος για όλα φέρνω κρίσεις
Και μόνος μου τις βρίσκω μεγάλες και σοφές.
Η καλόκαρδη σάτιρα του Σουρή στρέφεται συχνά και στον ίδιο τον εαυτό του. Να μερικά τετράστιχα από το ποίημα Η ζωγραφιά μου:
Mπόι δυο πήχες,
κόψη κακή,
γένια με τρίχες
εδώ κι εκεί.
Kούτελο θείο,
λίγο πλατύ,
τρανό σημείο
του ποιητή.
Δυο μάτια μαύρα
χωρίς κακία
γεμάτα λαύρα
μα και βλακεία.
Mακρύ ρουθούνι
πολύ σχιστό,
κι ένα πηγούνι
σαν το Xριστό.
Πηγάδι στόμα,
μαλλιά χυτά
γεμίζεις στρώμα
μόνο μ’ αυτά.
Mούρη αγρία
και ζαρωμένη,
χλωμή και κρύα
σαν πεθαμένη.
Kανένα χρώμα
δεν της ταιριάζει
και τώρ’ ακόμα
βαφές αλλάζει.
Δόντια φαφούτη
όλο σχισμάδες,
ύφος τσιφούτη
για μαστραπάδες.
Ο θαυμασμός των συγχρόνων του προς τον Σουρή υπήρξε πολύ μεγάλος. Ο Κωστής Παλαμάς τον αποκαλούσε «γόητα ποιητήν». Θεωρήθηκε ως ο «Νέος Αριστοφάνης», εθνικός ποιητής, προτάθηκε μάλιστα το 1906 για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ως άνθρωπος, ο ποιητής που έκανε επί δύο γενεές του Έλληνες να ευθυμούν, «ήταν ολιγόλογος, σοβαρός και μελαγχολικός την όψιν, άκακος ως αρνίον και πρότυπον καλού χριστιανού και οικογενειάρχου». Η γυναίκα του επέμενε πως είχε έξι παιδιά, συμπεριλαμβάνοντας και τον σύζυγό της, που καθώς «ήταν αδέξιος και ανέμελος» είχε πραγματική ανάγκη μητρικής στοργής και φροντίδας. Ονομαστό ήταν το φιλολογικό του σαλόνι, στο οποίο σύχναζαν όλοι οι ποιητές και συγγραφείς της εποχής του.
Ο Γεώργιος Σουρής πέθανε στο εξοχικό του στο Νέο Φάληρο στις 26 Αυγούστου 1919, σε ηλικία 66 ετών. Το πένθος για τον χαμό του ήταν πανελλήνιο και η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη με τιμές στρατηγού. Μεταθανάτια του απονεμήθηκε το παράσημο του Ανώτατου Ταξιάρχη του Σωτήρος για τις υπηρεσίες του προς την πατρίδα. Το 1932 στήθηκε η προτομή του στον κήπο του Ζαππείου.

Κυριακή, 14 Ιανουαρίου 2018

Τζέιμς Τζόις: «Μια στήριξη της χειραφέτησης του προλεταριάτου θα σήμαινε ανατροπή της κάθε λογής τυραννίας»

περί λογοτεχνίας


Στις 13 του Γενάρη 1941 έφυγε από τη ζωή ο μεγάλος Ιρλανδός λογοτέχνης – συγγραφέας Τζέιμς Τζόις, ανανεωτής και «πατέρας» του μοντέρνου μυθιστορήματος. Σημαντικότερα έργα του «Οι Δουβλινέζοι», «Οι εξόριστοι», «Οδυσσέας», «Το πορτραίτο του καλλιτέχνη», κ.ά.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα μικρό απόσπασμα από τη μελέτη της Γκ. Γκενίγεβα για τον Τζόις, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Πολιτιστική" (1984), σε μετάφραση Μαρίας Χατζηγιάννη. Το Χρονολόγιο είναι από το βιβλίο της Μαντώς Αραβαντινού “Τζαίημς Τζόυς – Ζωή και έργο” (εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα 1983), και παρουσιάζεται κι αυτό στο περιοδικό.
* * *
Ένας τεράστιος αριθμός βιβλίων και άρθρων έχουν γραφεί νια τη ζωή και το έργο του, ιδιαίτερα στις αγγλόφωνες χώρες, κι όμως οι κριτικοί εξακολουθούν ακόμα να μιλάνε γι’ αυτόν. Ο Τζόις απεικονίζεται σαν ένας συγγραφέας που τα δέχεται όλα ή σαν ένας συγγραφέας που τ’ αρνείται όλα· σαν ένας σχολαστικός ή ένας σχετικιστής· σαν δημοκράτης ή σαν αριστοκράτης· σαν οπαδός του Φρόιντ και του Γιουνγκ· σαν ένας Ιρλανδός Δάντης· σαν ένας Ιρλανδός Μπεν Τζόνσον κ.α. Αυτή η τόσο πλατιά ποικιλία αντίθετων προσδιορισμών είναι συνέπεια όχι μόνο του πλούτου της φαντασίας των κριτικών, αλλά και της πολυπλοκότητας της βιογραφίας και του έργου του Τζόις. Ο ίδιος ενθάρρυνε αυτό το είδος της σύγκρουσης γνωμών και αξιολογήσεων. Ο Τζόις διακατεχόταν από ένα πόθο για αθανασία στην τέχνη. Πίστευε ότι το πιο δύσκολο ήταν να σκάψουν μέχρι βαθιά, μέχρι την ουσία του έργου του και ότι οι αισθητικοί θα έκαναν για χρόνια συνέδρια και διασκέψεις σχετικά με το έργο του και θα έγραφαν μονογραφίες και κριτικά άρθρα.
(…) Ο Τζόις είναι ένα φαινόμενο τεράστιο και απίστευτα πολύπλοκο και η αξιολόγησή του απαιτεί ευελιξία στην κρίση και στα συμπεράσματα. Ένας ρεαλιστής, ένας μετρ του ευρωπαϊκού μοντερνισμού: Και οι δυο απόψεις είναι υποστηρίξιμες. Και η αλήθεια βρίσκεται όχι στην απόρριψη του ενός ή του άλλου προσδιορισμού, αλλά στη διαλεκτική τους σύνδεση που αντικατοπτρίζει το πολύπλοκο μονοπάτι στο μήκος του οποίου αναπτύχθηκε η λογοτεχνία στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα.
Είναι καιρός να επανεξετάσουμε το θρύλο ότι ο Τζόις είχε αντιδραστικές πολιτικές απόψεις. Πάντα μιλούσε ενάντια σε οτιδήποτε ήταν στάσιμο και πνευματικά νεκρό κι έδειχνε ζωηρό ενδιαφέρον για οτιδήποτε ήταν καινούργιο. Ήταν αντίθετος σε κάθε μορφή βίας και απάτης. Επίσης συμπαθούσε το σοσιαλισμό. Έγραφε στον αδελφό του Στάνισλας: «Έχεις δείξει συχνά την αντίθεσή σου στις σοσιαλιστικές τάσεις μου. Αλλά δεν μπορείς να δεις απλά ότι μια στήριξη της χειραφέτησης του προλεταριάτου, μια αντίδραση ενάντια στην κληρικοκρατία ή την αριστοκρατία ή την αστική τάξη, θα σήμαινε ανατροπή της κάθε λογής τυραννίας;» Και όταν ο Στάνισλας επισήμανε τις σοσιαλιστικές συμπάθειες του αδελφού του και του απόδωσε τη μομφή της «παγκόσμιας αγάπης», ο συγγραφέας απάντησε: «Είναι λάθος σου να φαντάζεσαι ότι οι πολιτικές μου απόψεις είναι εκείνες ενός οπαδού της παγκόσμιας αγάπης. Είναι οι απόψεις όμως ενός σοσιαλιστή καλλιτέχνη».
(…)Ο Τζόις εξαιτίας της ιδιορρυθμίας της προσωπικότητάς του και της τέχνης του, συνήθως αρνιόταν ότι οποιαδήποτε επίδραση [του Ίψεν] είχε ποτέ αποτέλεσμα πάνω του. Ωστόσο, ομολογούσε ότι είχε συνειδητά μαθητεύσει στον Ίψεν κι έτσι το ζήτημα της επίδρασης του δραματουργού πάνω στον Τζόις αποκτά μια ειδική σημασία. Ήταν η ηθική έκκληση των θεατρικών έργων του Ίψεν εκείνο στο οποίο ανταποκρίθηκε ο Τζόις, όταν πήρε το δύσκολο μονοπάτι της λογοτεχνίας στην επαρχιακή Ιρλανδία στις αρχές του αιώνα. Για τον Τζόις, ο Ίψεν ήταν το πρότυπο ενός καλλιτέχνη ικανού ν’ αποτιμήσει νηφάλια και ψύχραιμα την ηθική παράλυση της κοινωνίας και την ιστορία αυτού του καλλιτέχνη θα την ενσάρκωνε στα δικά του έργα.
(…) Η αξία και το ταλέντο οποιουδήποτε συγγραφέα πρέπει να μετριούνται όχι μόνο από την υποδοχή που κάνουν στα έργα του οι σύγχρονοί του, αλλά και από το σε ποιο βαθμό παραμένουν πολύτιμα και οικεία στις επόμενες γενιές — με άλλα λόγια, από το αν το έργο επιζεί του συγγραφέα του ή πεθαίνει μαζί του. Τα έργα του Τζόις δεν έγιναν μνημεία του παρελθόντος. Μέχρι τις μέρες μας η έκδοση μεταφράσεων των έργων του Τζόις είναι γεγονός μεγάλης σημασίας σε κάθε χώρα.
(…)Ο Τζόις θα έπρεπε να θεωρηθεί σαν ένας μεγαλοφυής καλλιτέχνης, έστω και μόνο για το λόγο ότι υπήρξε ικανός να «σπάσει» το κατεστημένο σύστημα της απεικόνισης του κόσμου στην τέχνη. Αλλά η μεγαλοφυία καθεαυτή μένει ανεπανάληπτη και αμίμητη και αυτός είναι κατά πάσα πιθανότητα ο λόγος που οι μεγαλοφυείς καλλιτέχνες σπάνια γίνονται και ιδρυτές «σχολής», παρόλο που έχουν αποφασιστική επίδραση στην παραπέρα πορεία της τέχνης. Αυτό συνέβη και με τον Τζόις. Δεν είχε — και πιθανότατα δεν μπορεί να έχει — κανένα άμεσο συνεχιστή του έργου του. Οι μιμητές του είναι καλλιτέχνες πολύ αδύνατοι. Ωστόσο, η μέθοδος του Τζόις ήδη απορροφήθηκε από την ευρωπαϊκή και από την παγκόσμια λογοτεχνία. Μερικές φορές είναι πολύ δύσκολο να χαράξει κανείς τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σ’ ό,τι πηγάζει κατευθείαν από τον Τζόις και σε ό,τι είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της τέχνης του εικοστού αιώνα. Χωρίς τον Τζόις είναι αδύνατο να φανταστούμε το έργο μιας πλειάδας από τους μεγαλύτερους μετρ της δυτικής λογοτεχνίας. Ο Τζον Μπόιντον ζήτησε ζωηρά να δειχτεί το πόσα χρωστάνε οι μυθιστοριογράφοι στον Τζόις. Σαν απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα θα μπορούσε κανείς ν’ αναφέρει ονόματα πρώτης γραμμής. Στη Βρετανία τους: Τ.Σ. Ελιοτ, Άλντους Χάξλεϊ, Γκράχαμ Γκριν και Ντίλαν Τόμας. Στην Αμερική τους: Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, Τόμας Γουλφ, Ουίλιαμ Φόκνερ, Ερνστ Χέμινγουέι, Τζον Ντος Πάσος. Τζον Απντάικ, Τζον Μπάρθελεμι. Στη Γαλλία τους: Βαλερί Λαρμπό και Μισέλ Μπιτόρ.
Φυσικά, αυτός ο κατάλογος απέχει πολύ από του να είναι πλήρης. Μιλώντας για την επίδραση του Τζόις πρέπει να μην ξεχνάμε τις αισθητικές επιταγές του και τους πειραματισμούς του, αλλά επίσης να μην ξεχνάμε την ηθική έρευνά του και αναζήτηση. Απ’ αυτή την άποψη είναι δυνατό να μιλάει κανείς για τη σχέση ανάμεσα στα έργα του και στα ηθικά συμπεράσματα του Γκράχαμ Γκριν, του Ουίλιαμ Γκόλντιν και του πρόσφατου έργου της Άιρις Μάρντοχ.
Το ζήτημα της επίδρασης του Τζόις στη φόρμα είναι επίσης περίπλοκο. Όπως ήδη ειπώθηκε, το μοντέρνο δυτικό μυθιστόρημα δεν μπορεί να εννοηθεί χωρίς τον Τζόις. Αλλά το πείραμα του Τζόις συνδέεται αντικειμενικά επίσης με τις αναζητήσεις των συγγραφέων της αβαν – γκαρντ, των οποίων η προσοχή στρέφεται κατά κύριο λόγο σε ζητήματα φόρμας.
Η τέχνη του Τζόις είναι ένα παράδειγμα της συνύπαρξης της αλήθειας και της πλάνης. Όταν καταστρέφει την τέχνη του με φορμαλιστικούς πειραματισμούς, τον απορρίπτουμε. Όμως εκτιμάμε βαθιά την αξία της μαεστρίας του σαν συγγραφέα, την κοινωνική και ηθική κριτική του για την κοινωνία, την σε υψηλό βαθμό απαιτητικότητά του από τον συγγραφέα και την από μέρους του έκθεση του ατομικισμού και του εγωισμού, ολ’ αυτά τα πράγματα που του εξασφαλίζουν μια θέση ανάμεσα στους πιο σημαντικούς συγγραφείς του εικοστού αιώνα.
Τζέιμς Τζόις: «Μια στήριξη της χειραφέτησης του προλεταριάτου θα σήμαινε ανατροπή της κάθε λογής τυραννίας»
Τζέιμς Τζόις (1882-1941)
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
1882 – 2 Φλεβάρη γεννιέται ο Τζέιμς Αύγουστος Τζόις. Στις 6 Μάη του ίδιου χρόνου οι «Αήττητοι» σκοτώνουν στο Φαίνιξ Παρκ το λόρδο Φρέντερικ Κάβεντις, αντιπρόσωπο του βασιλιά, και το γραμματέα του Τόμας Μπέαρκ.
1885 – Γεννιέται ο Στανίσλαος Τζόις. Ιδρύεται το εργατικό κόμμα της Ιρλανδίας. Ξαναεκλέγεται ο Παρνέλ.
1887 – Οι Times του Λονδίνου κατηγορούν τον Παρνέλ για συνεργασία με τους τρομοκράτες. Ο Εντουόρντ Ντυζαρντέν δημοσιεύει στη Γαλλία το μυθιστόρημα Οι δάφνες κόπηκαν. Χρήση του εσωτερικού μονόλογου. Ελληνικά ένα μέρος του μυθιστορήματος αποδόθηκε από το Σταυράκη Κοσμά, στο περιοδικό Τρίτο Μάτι, τεύχος 3, Οκτώβρης 1935.
1888 – Ο Τζόις, έξι χρονών, πηγαίνει εσωτερικός στο καθολικό κολέγιο Κλόνγκοβς Γουντ.
1890 – Ο Παρνέλ κατηγορείται για μοιχεία και εξαφανίζεται από την πολιτική σκηνή.
1891 – Πρώτο ποίημα του Τζόις, στα εννιά του χρόνια. Τίτλος «Et tu Healy».
1892 – Γίνεται πρόταση για αυτοδιοίκηση της Ιρλανδίας. Η Βουλή των Λόρδων την απορρίπτει.
1898 – Ο Τζόις μπαίνει στο κολέγιο του Πανεπιστημίου του Δουβλίνου (Trinity).
1900 –  Ο Τζόις αρχίζει το μυθιστόρημα Στήβεν ο ήρωας. Τον τίτλο τον προτείνει ο Στανίσλαος.
1901 – Ο Τζόις παίρνει το δίπλωμά του απ’ το Πανεπιστήμιο του Δουβλίνου (Trinity College).
1902 – Το πρώτο ταξίδι στο Παρίσι. Ζει σ’ ένα φοιτητικό δωμάτιο στην οδό Racine. Δε βρίσκει ιδιαίτερα μαθήματα. Η φτώχεια του δυσπερίγραπτη.
1903 – Γρήγορη επιστροφή στο Δουβλίνο. Θάνατος της μητέρας του, Μαίη Τζόις. Αρχίζει τους Δουβλινέζους.
1904 – Δημοσιεύει ποιήματα σε περιοδικά και στις 10 Ιούνη γνωρίζει τη Νόρα Μπερνάκλ. Τον Οκτώβρη φεύγουν κι οι δυο τους από την Ιρλανδία και, μέσω Ζυρίχης, καταλήγουν στην Πόλα. Ίσως πρώτη συνάντηση με Νικόλα Σάντας στο πέρασμά του από την Τεργέστη.
1905 – Ο Τζόις και η Νόρα στην Τεργέστη. Τον Ιούλιο αυτής της χρονιάς γεννιέται ο γιος του Τζόρτζιο. Πρώτη επανάσταση στη Ρωσία. Τον Οκτώβρη πρώτη συνάντηση με τον Έλληνα κόντε Φραντσέσκο Σορντίνα. Αρχίζει μια μακριά φιλία. Στη Γαλλία ο Προυστ αρχίζει το μυθιστόρημα Αναζητώντας το χαμένο χρόνο.
1906 – Ο Τζόις τελειώνει στην Τεργέστη τους Δουβλινέζους και ξαναπιάνει το Στήβεν τον ήρωα, που θα γίνει Το πορτρέτο του καλλιτέχνη. Πρώτη χρονολογημένη συνάντηση με τον ρωμιό Νικόλα Σάντας και τον Ιταλό Σβέβο. Δημιουργία της παράνομης αντιστασιακής οργάνωσης των Sinn Fein. Αναχώρηση Τζόις και Νόρας για τη Ρώμη, όπου μένουν ένα χρόνο περίπου.
1907 – Δημοσιεύεται η ποιητική συλλογή Chamber music. Ο Τζόις κι η Νόρα γυρνούν στην Τεργέστη. Γεννιέται η κόρη τους Λουτσία.
1909 – Πρώτο ταξίδι στην Ιρλανδία με τον γιο του Τζόρτζιο. Δεύτερο ταξίδι τον Οκτώβρη στο Δουβλίνο. Ο Τζόις ανοίγει τον κινηματογράφο La Volta.
1910 – Δοκιμάζει να εκδώσει τους Δουβλινέζους. Θάνατος του Εδουάρδου της Αγγλίας και στέψη του Γεώργιου Ε΄.
1912 – Σύντομη διαμονή στο Δουβλίνο – η τελευταία. Κάψιμο των Δουβλινέζων.
1913 – Συνάντηση με Αμαλία Πόππερ. Γράφει τον Τζιάκομο ΤΖόις.
1914 – Έκδοση των Δουβλινέζων. Τελειώνει Το πορτρέτο του καλλιτέχνη και αρχίζει τους Εξόριστους. Πρώτες σημειώσεις για τον Οδυσσέα.
1915 – Η Ιταλία μπαίνει στον πόλεμο με τους συμμάχους. Η Αυστρία βάζει υπό περιορισμό τους Άγγλους υπηκόους. Ο Τζόις με τη βοήθεια των Σορντίνα και Ράλλη φεύγει από την Τεργέστη για τη Ζυρίχη. Οι δυο Έλληνες φίλοι του εγγυώνται πως δε θ’ αναμιχθεί σε καμιά πολιτική κίνηση. Μάλλον βέβαιη αναχώρηση του Νικόλα Σάντας από την Τεργέστη για Ζυρίχη. Σύντομη παραμονή του Σάντας στη Ζυρίχη και αναχώρηση για Βαρκελώνη.
1916 – Στις αρχές της χρονιάς συνάντηση με Παύλο Φωκά. Αρχίζει ελληνικά μαθήματα. Το Πάσχα του 1916, η πιο ματωμένη βδομάδα του Δουβλίνου. Το Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου Το πορτρέτο του καλλιτέχνη εκδίδεται στην Αμερική.
1917 – Πρώτα προβλήματα της όρασής του. Πρώτο γλαύκωμα. Αγγλική έκδοση του Πορτρέτου του καλλιτέχνη.
1918 – Πρωτοδημοσιεύεται το πρώτο επεισόδιο του Οδυσσέα, ο «Τηλέμαχος», στο Little Review. Ο Τζόις ιδρύει το θίασο English Players. Γνωριμία και φιλία με τον Φραντζ Μπάτζεν. Δεύτερη κρίση γλαυκώματος στο δεξί μάτι. Δημοσιεύονται οι Εξόριστοι. Το Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου συνάντηση με τη Μάρθα Φλάισμαν, την ελβετική ερωτική του ιστορία.
1919 – Σταματάει την οπερετική αλληλογραφία του με τη Μάρθα, γιατί τα γράμματά του της προκαλούν νευρική κρίση. Χάνει τη δίκη με τον υπάλληλο του αγγλικού προξενείου. Η μις Γουήβερ του στέλνει την πρώτη της μεγάλη χορηγία, 5.000 λίρες Αγγλίας. Στις 14 Μαρτίου ο Παύλος Φωκάς φεύγει από τη Ζυρίχη κι επιστρέφει στο Γαλάτσι της Ρουμανίας. Από κει στέλνει κάρτα στον Τζόις το Σεπτέμβρη. Το Νοέμβρη της ίδιας χρονιάς επιστροφή του Τζόις οικογενειακώς στην Τεργέστη. Γράμματα με Έλληνες της Τεργέστης.
1920 – Συναντάει τον Πάουντ, που τον πείθει να πάει στο Παρίσι. Τον Ιούλη οι Τζόις φτάνουν στο Παρίσι. Σε τρεις βδομάδες βρίσκει σπίτι και την εκδότρια του Οδυσσέα Σύλβια Μπητς.
1921 – Νέα προβλήματα με τα μάτια του. Το Δεκέμβρη διαβάζει μπροστά σε κοινό αποσπάσματα από τον Οδυσσέα. Εισήγηση: Valery Larbeau.
1922 – Το Φλεβάρη εκδίδεται ο Οδυσσέας. Το φθινόπωρο δύο εγχειρήσεις στα μάτια.
1923 – Αρχίζει τη γραφή του Finnegans Wake.
1924 – Πρώτη γαλλική μετάφραση του Πορτραίτου του καλλιτέχνη, με τίτλο «Dedalus». Τον Ιούνιο η πρώτη ιριδεκτομή στο αριστερό μάτι. Δεύτερη εγχείρηση το Νοέμβρη.
1925 – Δημοσίευση σελίδων από το Finnegans Wake, που παρουσιάζεται με τον προσωρινό τίτλο «Έργο σε εξέλιξη».
1926 – Στο Λονδίνο παίζονται οι Εξόριστοι. Τον Ιούνιο τρίτη εγχείρηση στα μάτια.
1927 – Υβριστικές κριτικές για τον Οδυσσέα. στην Αγγλία. Ο Τζόις αντιδρά άσχημα.
1929 – Πρώτη γαλλική μετάφραση του Οδυσσέα, εκδότρια η Αντριέν Μονιέ. Συνεργασία με Μπέκετ και Στιούαρτ Τζίλμπερτ. Τον Οκτώβρη η πρώτη σοβαρή κρίση της κόρης του, της Λουτσίας.
1930 – Αρχίζει συνεργασία με Πωλ Λεόν. Δίνει τα πρώτα βιογραφικά στοιχεία στον επίσημο βιογράφο Herbert Gorman. Ο Μπέκετ και ο Peron μεταφράζουν γαλλικά το κομμάτι «Άννα – Λίβια Πλουραμπέλ».
1931 – Τον Ιούλιο παντρεύεται τη Νόρα στο Λονδίνο. Τέλος της «ελεύθερης ένωσής» τους. Στις 29 του Δεκέμβρη πεθαίνει ο πατέρας του Τζων Τζόις.
1932 – Η Λουτσία κλείνεται σε νευρολονική κλινική. Ο Τζόις είναι πενήντα χρονών.
1933 – Η μεγάλη δίκη στην Αμερική για την απαγόρευση του Οδυσσέα. Η κατάσταση της Λουτσίας χειροτερεύει.
1934 – Η Αμερική επιτρέπει την έκδοση του Οδυσσέα.
1934-1938 – Ο Τζόυς πηγαινοέρχεται στη Ζυρίχη, όπου η Λουτσία παραμένει σε κλινική. Ο Τζόις γράφει το Finnegans.
1939 – Ο εκδοτικός οίκος Faber εκδίδει το Finnegans Wake στην Αγγλία. Το Δεκέμβρη οι Τζόις καταφεύγουν στο Νότο της Γαλλίας. Η Λουτσία μεταφέρεται στο Παρίσι όπου θα μείνει όλο τον πόλεμο.
1940 – Στις 17 Δεκέμβρη η οικογένεια Τζόις φτάνει στη Ζυρίχη χωρίς τη Λουτσία.
1941 – Στις 13 Γενάρη, ο Τζόις πεθαίνει στη Ζυρίχη.
_________
http://www.katiousa.gr/logotechnia/prosopa/tzeims-tzois-mia-stiriksi-tis-cheirafetisis-tou-proletariatou-tha-simaine-anatropi-tis-kathe-logis-tyrannias/

Πέμπτη, 11 Ιανουαρίου 2018

ΑΛ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ: “Σαν να χαν ποτέ τελειωμό τα πάθια κ΄οι καϋμοί του κόσμου”

“Η πλουτοκρατία γεννά την αδικίαν, αυτή τρέφει την κακουργίαν, φθείρει σώματα και ψυχάς, παράγει την κοινωνικήν σεπηδόνα”. “Για να αποκτήσει κανείς γρόσια ..πρέπει να φάη σπίτια, να καταπιή χωράφια, να βουλιάξη καράβια”.

papadiamantis ImgL
Φράσεις όχι κάποιου επαναστατημένου πνεύματος, μιας εξεγερμένης κοινωνικά συνείδησης αλλά ενός σκεπτόμενου λαικού ανθρώπου με ένα εν κρυπτώ ταξικό ένστικτο.
Και πώς αλλιώς, αφού ο Σκιαθίτης “άγιος των ελληνικών γραμμάτων”, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης από παιδί γνώρισε τη στέρηση κι έζησε ως τα στερνά του μέσα στην ένδεια, μοναχικός, αδιάφορος για τα υλικά αγαθά, τα χρήματα και την κοινωνική ένταξη, αποφεύγοντας το συγχρωτισμό με τους πολλούς, συχνάζοντας σε φτωχά καπηλειά και τρώγοντας σε μπακάλικα επί πιστώσει. Σ αυτούς τους χώρους παρατηρούσε τους ανθρώπους και τις συμπεριφορές τους, γνώριζε τις πίκρες τους και τους καημούς τους. Ζούσε με τους λαϊκούς ανθρώπους κι έγραφε γι αυτούς. 
Μόνο γι αυτούς και τη βασανισμένη τη ζωή τους. Απλοί άνθρωποι με τις αγωνίες και τις προσδοκίες τους, με τα πάθη και το ριζικό τους που υφαίνονταν από κοινωνικές συνθήκες σκληρές και άδικες πάνω στις οποίες αυτοί οι φτωχοί και ταπεινοί πώς θα μπορούσαν να παρέμβουν και να τις αλλάξουν; Συμπονετικός, γεμάτος κατανόηση κι αγάπη γι αυτούς τους αδικημένους της ζωής αρνιόνταν να τους κρίνει και να τους καταδικάσει για τις αδυναμίες, τις κακίες και τα ελαττώματά τους ακόμα και για τις ακραίες τους παρεκτροπές. Γερόντισσες, μανάδες,χήρες, παιδία και κοράσια, νέες θελκτικές, έφηβοι ονειροπόλοι, μεροκαματιάρηδες κι αλαφροΐσκιωτοι, ψαράδες και βοσκοί, ολόκληρος ο νησιώτικος μικρόκοσμος παρέλασε μέσα στα διηγήματά του με μια φύση πανταχού παρούσα ζωγραφισμένη με ολόδροσες ποιητικές εικόνες του σκιαθίτικου θαλασσινού τοπίου, ειδυλλιακές ποιμενικές σκηνές, ξωκλήσια και μοναστήρια. 
Ένα λογοτεχνικό σύμπαν, που ταξιδεύεται μ' έναν λόγο ιδιότυπο, μοναδικά προσωπικό, με μία γλώσσα λόγια και δημοτική συνάμα, που αντλεί αποθησαυρισμένα στοιχεία απ' όλη τη διαχρονική της πορεία. Τα έργα του ποτέ δεν τα είδε να τυπώνονται σε βιβλία όσο ζούσε γιατί “ δεν έγραφε για να κατασκευάζει βιβλία αλλά για να τα γράφει, για να δίνει μορφή στα όνειρά του”, σημειώνει ο Κονδυλάκης. Κι έχει δίκιο, γιατί ο Παπαδιαμάντης διάλεξε να βαδίσει το δύσκολο δρόμο της πνευματικής προσφοράς στον πολιτιστικό πλούτο του λαού του αρνούμενος συνειδητά να εξαργυρώσει αυτήν του την προσφορά στο χρηματιστήριο των αστικών σαλονιών της εποχής του. Με την πένα του στηλιτεύει τα αστικά ήθη, ξεσκεπάζει “..τους τοκογλύφους, αιματοφάγους, πολιτικάντηδες, ρουσφετολόγους, λαοπλάνους, τυχοδιώκτες” αναγνωρίζοντας “ότι αφότου ηλευθερώθημεν, .μετηλλάξαμεν τυράννους..”
Στις 3 του Γενάρη του 1911 , λίγες ώρες μετά το ξημέρωμα, αυτός ο μεγάλος των γραμμάτων μας, για τον οποίο δίκαια υπενθυμίζει και προτρέπει ο Ελύτης στο “ Αξιον Εστί” : “ Όπου και να σας βρίσκει το κακό, όπου και να θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό, μνημονεύετε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη” άφησε στο αγαπημένο του νησί την τελευταία του πνοή. Στην προτομή που στήθηκε για να τον τιμήσουν γράφτηκαν τα λόγια του, απ΄ το “ Μοιρολόγι της Φώκιας”, που μένουν πάντα βασανιστικά επίκαιρα “Σαν να 'χαν ποτέ τελειωμό τα πάθια κι οι καϋμοί του κόσμου”.

Συντάκτης: Διότιμος

Σάββατο, 16 Δεκεμβρίου 2017

Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ της Άλκης Ζέη από το “Ευ-Πο” στο “Λυ-πο”

Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ της Άλκης Ζέη από το “Ευ-Πο” στο “Λυ-πο” // 


(Το έργο της βέβαια αυτονομείται από τη μετέπειτα πολιτική της διαδρομή. Ή μάλλον, για την ακρίβεια, αυτή η ίδια διάλεξε να αυτονομηθεί από το δικό της έργο, και τις ιδέες που εξέφραζε τον καιρό που έγραφε αυτά τα βιβλία. Και αυτά ακριβώς είναι που μένουν σήμερα -και θα μείνουν διαχρονικά- ως χρυσή παρακαταθήκη, για την παιδική -και όχι μόνο- λογοτεχνία…)....
Η Άλκη Ζέη, που έκλεισε τα 92 της χρόνια χτες, είναι δημοφιλής, πετυχημένη συγγραφέας, που διακρίνεται στο παιδικό μυθιστόρημα. Αλλά αυτό δεν είναι ακριβές κι αρκετό για να περιγράψουμε το έργο της. Καταρχάς γιατί έχει γράψει και μυθιστορήματα για ενήλικες, όπως “Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα”, που εμπεριέχει σε μεγάλο βαθμό αυτοβιογραφικά στοιχεία και αρκετές απλοϊκές, παιδιάστικες σκέψεις, πχ για τη διάσπαση τη 68′, όπου η ίδια πήγε με αυτούς που της φαίνονταν πιο… συμπαθητικοί. Κι από την άλλη, γιατί τα παιδικά της βιβλία έχουν πολύ ώριμες σκέψεις και δύσκολα θέματα, που αποφεύγουν ή αδυνατούν να πιάσουν πολλά έργα για ενήλικες.
Όλη της η ζωή είναι ουσιαστικά καταγραμμένη στα βιβλία της, η προσωπική της διαδρομή από τα παιδικά της χρόνια, μέχρι την πιο ώριμη ηλικία της. Κι όσα είχαν μείνει κενά, έπιασε ένα μολύβι φάμπερ νο 2, και τα κατέγραψε σε ένα από τα τελευταία της βιβλία, όπου καλύπτει αρκετά σημεία για τα παιδικά και νεανικά της χρόνια.
Αλλά το πιο γνωστό και πετυχημένο βιβλίο της για την παιδική της ηλικία, είναι το περίφημο “Καπλάνι της βιτρίνας” που το έγραψε όσο βρισκόταν στη Σοβιετική Ένωση. Σε αυτό καταγράφει μεταξύ άλλων τη βοήθεια που έδιναν σε έναν σύντροφο που ήθελε να φύγει για να πολεμήσει στον ισπανικό εμφύλιο, και τους παιδικούς διαλόγους που είχε με την αδελφή της και το συνθηματικό “ευ-πο”, “λυ-πο”, που φανέρωνε την ψυχική τους διάθεση και σήμαινε (πολύ ευτυχισμένη, πολύ λυπημένη).
Η Άλκη Ζέη παντρεύτηκε το θεατρικό συγγραφέα Γ. Σεβαστίκογλου, με τον οποίο έμειναν ζευγάρι για πολλά χρόνια, μέχρι το θάνατο του τελευταίου, το 1990. Είχε οικογενειακή σχέση με τη Διδώ Σωτηρίου, που παντρεύτηκε το θείο της και της έδωσε τα πρώτα, αποφασιστικά ερεθίσματα για να καλλιεργήσει το ταλέντο της στο γράψιμο. Αλλά οι περισσότεροι την συνδέουν -και πολύ συχνά την μπερδεύουν- με την επιστήθια φίλη της, Ζωρζ Σαρή, που πέθανε πριν μερικά χρόνια. Μαζί της η Άλκη Ζέη καθιέρωσε ουσιαστικά ένα νέο είδος: το παιδικό πολιτικό μυθιστόρημα, που έπιανε τα πιο δύσκολα θέματα, από τα Δεκεμβριανά και τον Εμφύλιο ως τη δικτατορία, εξηγώντας με απλό, μοναδικό τρόπο, υψηλά νοήματα και σύνθετες έννοιες. Οι δυο τους έγραφαν με τον ίδιο τρόπο που θα διηγούνταν στα παιδιά τους μια ιστορία και φτιάχνουν την καλύτερη εισαγωγή (για παιδιά και μεγάλους) στα βασικά γεγονότα του πολυκύμαντου εικοστού αιώνα, που μένουν έξω από τα σχολικά εγχειρίδια.
Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό σε μια εποχή, όπου η αλήθεια χάνεται σε έναν ωκεανό από πληροφορίες κι άχρηστες “γνώσεις”. Είναι χαρακτηριστικά μια διήγηση της Ζέη από τμια σχετικά πρόσφατη επίσκεψή της σε μια τάξη. Εκεί ένας μαθητής που ‘χε διαβάσει το “μεγάλο περίπατο του Πέτρου”, της είπε ότι θα άλλαζε την τελευταία σκηνή, όπου ο ναζί στρατιώτης, φεύγοντας από την Αθήνα, σκοτώνει το παιδί, γιατί την ώρα που θα πήγαινε να το πυροβολήσει, θα χτυπούσε το κινητό του! Κι αυτό εξάλλου θέλει το Γερμανό του…
Πολιτικά δυστυχώςω η Άλκη Ζέη ακολούθησε τη διαδρομή πολλών συντρόφων της από το “ΚΚΕ εσ.”. Από την ΕΠΟΝ και τις περιπέτειες στις οποίες την υποχρέωσε το εμφυλιακό και μετεμφυλιακό αστικό κράτος, ώσπου να καταφέρει να ξανασυνδεθεί με το σύζυγό της, στην Τασκένδη… στο παρόν, όπου διηγείται τα Δεκεμβριανά ως τη χειρότερη περίοδο της ζωής της (γιατί ήταν λάθος και στοίχισαν τη ζωή σε πολλούς ανθρώπους) και στηρίζει το ΝΑΙ στο δημοψήφισμα του 15’, γιατί έχει την Ευρωπαϊκή Ένωση ως υπέρτατο ιδανικό. Μια διαδρομή από το “Ευ-πο” στο “Λυ-πο”, αν θέλαμε να αποδώσουμε με τους δικούς της όρους, από το “Καπλάνι της Βιτρίνας”, τα συναισθήματα που προκαλεί στην εξέλιξή της, στο πέρασμα του χρόνου.
Το έργο της βέβαια αυτονομείται από τη μετέπειτα πολιτική της διαδρομή. Ή μάλλον, για την ακρίβεια, αυτή η ίδια διάλεξε να αυτονομηθεί από το δικό της έργο, και τις ιδέες που εξέφραζε τον καιρό που έγραφε αυτά τα βιβλία. Και αυτά ακριβώς είναι που μένουν σήμερα -και θα μείνουν διαχρονικά- ως χρυσή παρακαταθήκη, για την παιδική -και όχι μόνο- λογοτεχνία…

__________
Από: "Κατιούσα"
http://www.katiousa.gr/…/diadromi-tis-alkis-zei-apo-ev-po-…/Δείτε περισσότερες αντιδράσεις

Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

Αριστοτέλους & Τσιμισκή γωνία: Παρουσίαση βιβλίου - "Οι Αρχάριες" της Μαρίας Πάλλας

Αριστοτέλους & Τσιμισκή γωνία: Παρουσίαση βιβλίου - "Οι Αρχάριες" της Μαρίας Πάλ...:

  Μαρία Πάλλα


Φίλτατοι, καλησπέρα σας.
Την Πέμπτη 14 Δεκεμβρίου και ώρα 19η στην αίθουσα 
της Παγκρήτιας Αδελφότητας Μακεδονίας, Μητροπόλεως 100
παρουσιάζεται το βιβλίο 
Οι Αρχάριες από τις εκδόσεις Ανάτυπο.
Θα χαρώ πολύ να σας δω εκεί.

~~~~~~~~~~~~~~~

Η Μαρία Πάλλα γεννήθηκε το 1952 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. (τμήμα Ιστορικών σπουδών) και συνέχισε στη Γαλλία, στο Universite Paris VII (Jussieu) και στην Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (EHESS). Από το 1985 εργάζεται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και από το 1991 υπηρετεί ως καθηγήτρια φιλόλογος στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Έως το 2003 δημοσίευε μελέτες σε ιστορικά και φιλολογικά περιοδικά. Εισηγήσεις της έχουν δημοσιευθεί επίσης σε πρακτικά συνεδρίων. Στη λογοτεχνία πρωτοεμφανίσθηκε το 2003 με εννέα πεζογραφήματα υπό τον τίτλο "Απώλειες", που κυκλοφόρησαν εκτός εμπορίου από τις εκδόσεις "Νέα Πορεία". Η νουβέλα "Πυροτεχνήματα στη νύχτα" δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Πάροδος", 9, περίοδος δεύτερη, Ιούν. 2006.

Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ
(2010)Μικρή μεγάλη εβδομάδα, Νησίδες