~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
..............................................................................* ειδήσεις, νέα και ρεπορτάζ από τον χώρο της λογοτεχνίας... *
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

~

 my-tips-collection

Αρχείο Καβάφη

Αρχείο Καβάφη
Η ηλεκτρονική έκδοση του Αρχείου Καβάφη είναι έργο του Σπουδαστηρίου και ιδιοκτησία του Ιδρύματος Ωνάση. Περιλαμβάνει όλα τα έργα του ποιητή και πλούσιο ανέκδοτο υλικό, όπως αυτό προκύπτει από την συνεχιζόμενη μελέτη του Αρχείου του. Περιλαμβάνει επίσης γενικές πληροφορίες για τον Καβάφη, αλλά και ειδικότερες για την πρόσληψη και απήχηση της Καβαφικής ποίησης παγκοσμίως.

Τετάρτη, 12 Απριλίου 2017

Ένα ποίημα με αφορμή την επέτειο θανάτου του Ζήσιμου Λορεντζάτου

ΠΟΙΗΣΗ


Το 2004, ο συγγραφέας, λογοτέχνης και κριτικός λογοτεχνίας Ζήσιμος Λορεντζάτος, έφυγε από τη ζωή. Υπήρξε άνθρωπος με ιδιαίτερα χαμηλό προφίλ, ενώ η προσωπικότητά του άφησε έντονη πνευματική σφραγίδα στα ελληνικά γράμματα, ξεπερνώντας κατά πολύ 
την εποχή του.

Με αφορμή την επέτειο από τον θάνατό του, διαβάζουμε ένα από τα λίγα ομοιοκατάληκτα ποίηματά του, το "Του κυρ Βοριά", που συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο Ποιήματα (Ίκαρος, 2006) που περιέχει τις συλλογές Μικρά Σύρτις,Αλφαβητάρι και Συλλογή.



ΤΟΥ ΚΥΡ ΒΟΡΙΑ
Τυλίγοντας τα κύματα
Σαν τις δαιμονισμένες
Γυρίζουν αφρισμένες
Του μελτεμιού οι ανέμες

Ολημερίς δεν έκοψε
Η πελαγίσια λύσσα
Που χάση κόσμου εφύσα
Γραμμή στην πλώρη σου ίσα

Μα το τιμόνι απόμεινε
Στα χέρια του λοστρόμου
Στα πιο γοργά του δρόμου
Καταμεσής του τρόμου

Στις ξέρες γύρω τίποτα
Παρά μονάχα ξύλα
Και του θανάτου σκύλα
Στου κάβου τη μαυρίλα

Τυλίγοντας τα κύματα
Σαν τις δαιμονισμένες
Γυρίζουν αφρισμένες
Του μελτεμιού οι ανέμες.

* * *

Μάνα νύχτα μέρα μένω
Τον πνιγμένο να προσμένω
Με καμπάνα και τρισάγιο
Στο θαλασσινό μουράγιο
Στην τραγάνα στην αμμούδα
Στη σουρένα στη φυκιάδα
Τον προσμένω μερονύχτια
Φασκιωμένο με τα δίχτυα
Μοσχοθαλασσοπλυμένο
Της γοργόνας χαϊδεμένο

Το μωρό που βρήκε οιμένα
Την παντοτινή του γέννα.

.......για τον Ζήσιμο Λορεντζάτο:
 Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος, γιος του φιλολόγου και πανεπιστημιακού Παναγή Λορεντζάτου, γεννήθηκε στην Αθήνα στις 25 Ιουνίου 1915. Όταν ολοκλήρωσε τις γυμνασιακές του σπουδές, παρακολούθησε μαθήματα στη Νομική και Φιλοσοφική σχολή και στη συνέχεια ασχολήθηκε με την κριτική μελέτη, τη μετάφραση και την ποίηση.
Η πρώτη του ενασχόληση με τα γράμματα έγινε το 1936 με τη μελέτη Έντγκαρ Πόε "Οι εξαιρέσεις· Η φιλοσοφία της συνθέσεως· Η ποιητική αρχή", το οποίο αργότερα αποκήρυξε, και καθιερώθηκε με το βιβλίο του "Δοκίμιο Ι", για το ποιητικό έργο του Διονυσίου Σολωμού.
Δημοσίευσε επίσης μελέτες για το έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, του Γιώργου Σεφέρη, του Κ.Π. Καβάφη, του Άγγελου Σικελιανού, του Δημήτρη Χατζή και άλλων. Στο χώρο της μετάφρασης ασχολήθηκε με συγγραφείς όπως οι Έζρα Πάουντ, Αντρέ Ζιντ και Ουίλλιαμ Μπλαίηκ.
Τιμήθηκε το 1988 με το Α’ κρατικό βραβείο κριτικής-δοκιμίου, το οποίο δεν αποδέχτηκε, ενώ το 2001 τιμήθηκε με το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη για το σύνολο του έργου του.
Έφυγε από τη ζωή στις 3 Φεβρουαρίου 2004.
_____________
Περισσότερες πληροφορίες για τα βιβλία του Ζήσιμου Λορεντζάτου μπορείτε να διαβάσετε εδώ: http://ikarosbooks.gr/authors/lorentzatos

Η "Αλεξανδρινή Τέχνη" ήταν ένα μηνιαίο λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό περιοδικό που εκδιδόταν στην Αλεξάνδρεια

  ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ 


Η "Αλεξανδρινή Τέχνη" ήταν ένα μηνιαίο λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό περιοδικό που εκδιδόταν στην Αλεξάνδρεια από τον Δεκέμβριο του 1926 έως τον Δεκέμβριο του 1931. 

Κάθε τόμος είχε 12 τεύχη και περίπου 400 σελίδες, διαστάσεων 20x14,5 εκατοστών. Οι δύο πρώτοι τόμοι τυπώνονται στο τυπογραφείο Ν. Μητσάκη και οι επόμενοι στο τυπογραφείο του Εμπορίου. Το περιοδικό εκδόθηκε σε μια περίοδο με έντονες λογοτεχνικές αναζητήσεις. Μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα, ιστορικά, κύρια προσπάθεια του ελληνισμού υπήρξε η εθνική απελευθέρωση. Οποιαδήποτε επιδίωξη εσωτερικής κοινωνικής δραστηριότητας θυσιάστηκε στο βωμό της Μεγάλης Ιδέας. Το όραμα κατέρρευσε το 1922 με τη Μικρασιατική καταστροφή. Τα έντονα κοινωνικά προβλήματα της εποχής διαφαίνονται μέσα από κάθε μορφής τέχνη, άρα και από τη λογοτεχνία. Σύμφωνα και με το σύνθημα του Παλαμά «ο ποιητής ζει μέσα στην κοινωνία» άρα αλληλεπιδρά και εκφράζει την ίδια και τον εαυτό του μέσα από τα έργα του. Η γενιά του 1920 περνά από το πνεύμα της υγείας στο πνεύμα της παρακμής. Οι νέοι επιδιώκουν να έρθουν σε επαφή με το κοινωνικά απαγορευμένο και αποδοκιμασμένο. Δεν είναι υπερβολή ότι στο Μεσοπόλεμο η έκφραση στο χώρο της ελληνικής τέχνης χαρακτηρίζεται από ένα πνεύμα που ονομάζεται «παρακμιακό»1 Αρχικά διευθυντής ήταν ο Α. Γ. Συμεωνίδης ο οποίος υπέγραφε αρκετά κείμενα ως Τάσος Χλώρης.
 Στη συνέχεια μοιράστηκε τα καθήκοντά του με τη Ροδόπη (Ρίκα) Σεγκοπούλου, δημοσιογράφο και σύζυγο του Αλέκου Σεγκόπουλου, κληρονόμου . Ακόμα και τώρα οι παρακμιακοί ποιητές της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και το ρεμπέτικο τραγούδι ασκούν ιδιαίτερη γοητεία. Ονομάστηκαν έτσι επειδή έγραφαν με τον ίδιο τρόπο των γάλλων «παρακμιακών» και συμβολιστών του 19ου αιώνα. Το γιατί φανερώθηκε αυτό το ρεύμα επιδίωξαν να εξηγήσουν ερευνητές οι οποίοι έχουν αναφερθεί στην απογοήτευση της Μικρασιατικής καταστροφής, στην κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας ή στην φυσική κόπωση της μάχης. 
Οι παρακμιακοί από άποψη τεχνοτροπίας υπηρετούν το κίνημα του Συμβολισμού, ως μια αντίδραση απέναντι στο Νατουραλισμό και το Ρομαντισμό. Παρότι ο Συμβολισμός παρουσιάζει πολλές παραλλαγές, όλες έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό το διαχωρισμό ανάμεσα σε δύο κόσμους: στον τετριμμένο κόσμο της ζωής και στο μεγάλο κόσμο του ωραίου και της τέχνης. Ιδιαίτερα εμφανής είναι η παρουσία του στην ποίηση η οποία πλημμυρίζεται από έντονες συγκινήσεις, μυθοπλαστικές εικόνες, έλλειψη λογικής, κανόνων στιχουργίας, ρυθμού και ομοιοκαταληξίας. 
Βασίζεται στην ελευθερία και υπονοεί βαθιά νοήματα. 1 Παντελής Βουτουρής, Ιστορία της Ελλάδος του 20ου αιώνα, “Λογοτεχνικές αναζητήσεις κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα”, Βιβλιόραμα, 1999, σελ. 136. 5 του Καβάφη. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, σπούδασε νομικά και εργάστηκε στο Γραφείο Τύπου του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας. Είχε διατελέσει γραμματέας του μεγάλου ποιητή τουλάχιστον από το 1926. Από τότε πλανάται η εντύπωση πως πίσω από την ίδια κρύβεται ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο οποίος χωρίς να κάνει φανερή τη θέση του κινεί τα νήματα. Μερικά από τα έργα της είναι “Από χρόνο σε χρόνο, 
Μια κάποια λύση, Διλλήματα, Προσμονή” κ.α. Χρησιμοποιούσε μάλιστα σε αρκετά κείμενα το ψευδώνυμο Κλέων Βέριος. Πέθανε στην Αθήνα το 1956, την παραμονή μιας διάλεξης που θα έδινε για τον Αλεξανδρινό ποιητή2 Σε σύντομο εναρκτήριο σημείωμα αναφέρεται ότι φιλοδοξεί «να συμβάλλει κι αυτή μ’ όλες τις δυνάμεις της στη διαμόρφωση του καθαρά νεοελληνικού πολιτισμού μας». Τρεις μήνες αργότερα προσθέτει «Αν και ένας απ’ τους κυριότερους σκοπούς του περιοδικού μας είναι η συνένωση όλων των Αλεξανδρινών λογίων σε μία συστηματική πνευματική εργασία, που αναμφιβόλως θα σταθεί αργότερα ωφέλιμη μες στα Νεοελληνικά Γράμματα, ωστόσο τίποτε δε μας εμποδίζει από τη δημοσίευση εκλεκτής συνεργασίας μη Αλεξανδρινών σοβαρών και διακεκριμένων λογίων, που μας τιμά και δείχνει όχι μόνον την εκτίμηση με την οποίαν μας περιβάλλουν οι λογοτεχνικοί κύκλοι της Ελλάδος, αλλά και διαπιστώνει τη συναδέλφωση του διανοούμενου ελληνικού κόσμου». . 
Στην ύλη του περιλαμβάνονται ποιήματα, μυθιστορήματα, διηγήματα, μελέτες, θεατρικά έργα, σονέτα, θεωρητικά κείμενα για τη λογοτεχνία και την τέχνη, βιβλιοκρισίες, σημειώματα, ανασκοπήσεις του λογοτεχνικού Τύπου, σχολιασμένες ειδήσεις από την πνευματική ζωή (τοπική, αθηναϊκή και του εξωτερικού)· οι μεταφράσεις σπανίζουν. Το μεγαλύτερο μέρος των κειμένων κατέχουν τα 324 δημοσιευθέντα ποιήματα ενώ αμέσως μετά ακολουθούν οι 81 μελέτες και συνολικά τα 80 μυθιστορήματα και διηγήματα μαζί. 
Το περιοδικό επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στην καβαφική ποίηση γι’ αυτό και άλλωστε συνεργάζεται με συγγραφείς που κατά κύριο λόγο εκτιμούν το έργο του ποιητή όπως: Τέλλος Άγρας, Γιώργος Βρισιμιτζάκης, Μάριος Βαϊάνος, Ι. Α. Σαρεγιάννης, Ηλίας Γκανούλης, Γιώργος Παπουτσάκης, Απόστολος Λεοντής, Τάκης Καλμούχος, Ευάγγελος Παπανούτσος, Πόλυς Μοδινός, Γιάγκος και Θεοδόσης Πιερίδης. Επίσης οι Άγγελος Σικελιανός, Μυρτιώτισσα, Δημοσθένης Βουτυράς, Ιωάννης Γρυπάρης, Κλέων Παράσχος, Κώστας Βάρναλης, Σωτήρης Σκίπης, Ν. Χάγερ Μπουφίδης, Τάκης Παπατσώνης, Δημήτρης Γαλάνης, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Απόστολος Μαμμέλης, Κώστας Καρυωτάκης, Γιώργος Πράτσικας, Μήτσος Παπανικολάου, Δημήτρης Νικολαρεḯ ζης, Φώτος Γιοφύλλης, Γαλάτεια Καζαντζάκη. 
Οι περισσότεροι απ’ αυτούς έχουν ήδη φιλοξενηθεί σε παλιότερα αλεξανδρινά έντυπα και έχουν εκδηλώσει το θαυμασμό τους προς τον Καβάφη. Περιοδικά που εκδίδονται την ίδια χρονική περίοδο (1926-1931) στην Αλεξάνδρεια είναι τα Semaine Egyptienne (1926-…), γαλλικό περιοδικό του Καῒ ρου με αρκετά θετικά σχόλια για την Αλεξανδρινή Τέχνη. Cinegraphe Journal, εβδομαδιαίο με 2 Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Εκδόσεις Πατάκη, σελ. 6. 6 πολλές ειδήσεις για το θέατρο και με νέα για την κοινωνική ζωή της Αιγύπτου. Magazine Egyptien, γαλλικό περιοδικό του Καῒρου. Ίσις (1924-1930), εβδομαδιαίο με καλλιτεχνικά νέα. Παναιγύπτια (1926-1931), εβδομαδιαίο περιοδικό για παιδιά, εφήβους και κορίτσια. Ερμής (1926-1927), μηνιαίο περιοδικό. Νέα Ζωή (1904-1927), Αργώ (1923-1927), Οθόνη, εβδομαδιαίο περιοδικό Αλεξάνδρειας. Νείλος, με αρκετά αρνητικά σχόλια εναντίον της Αλεξανδρινής Τέχνης. Έρευνα (1927-1940). Πανόραμα, μηνιαίο καλλιτεχνικό και φιλολογικό περιοδικό. 
Η Αλεξανδρινή Τέχνη απασχόλησε και άλλα περιοδικά της εποχής - όπως ο Φιλότεχνος του Βόλου, η Αναγέννηση, τα Ελληνικά Γράμματα, τα Νεοελληνικά Γράμματα, η Ιόνιος Ανθολογία, η Νέα Εστία κ.α. - κάποια από τα οποία αναφέρονται με τιμητικά και άλλα με επικριτικά σχόλια σ’ αυτήν όπως αυτό που δημοσιεύτηκε στις 30 Οκτωβρίου απ’ το περιοδικό Ίσις. Εκεί ο κ. Τίμος Μαλάνος χαρακτήρισε τη Ρίκα Σεγκοπούλου ως όγδοης γραμμής καλλιτέχνιδα. Η δήλωση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις και απαντητικά σχόλια τα οποία μάλιστα θεωρείται πως αν δεν τα έγραψε ο ίδιος ο Καβάφης σίγουρα τα υπαγόρευσε. Άλλωστε, όπως έχει ήδη αναφερθεί, κάθε χρόνο και πιο έντονα επικρατούσε η πεποίθηση πως ο Καβάφης βρισκόταν πίσω από την εκδοτική αρχή του περιοδικού3 Σύμφωνα με τον Τσίρκα . Δεν άργησε μάλιστα να χαρακτηριστεί ως φερέφωνο του ίδιου του Καβάφη. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει, πως με αυτό τον τρόπο θα ήταν πιο εύκολο για τον ίδιο τον ποιητή να εξωτερικεύσει προσωπικά αισθήματα, γνώμες, κρίσεις ή ακόμα και κριτικές, θετικές ή μη, κάτι που ίσως τότε ως γνωστός δημιουργός θα ήταν δύσκολο να κάνει φανερά. Την περίοδο εκείνη άλλωστε διαρκώς εξαπλωνόταν, ενώ η ειρωνεία που κυριαρχεί σε πολλά ποιήματά του επαληθεύεται από την πραγματικότητα: ο δικτάτορας Πάγκαλος - αμφιλεγόμενη προσωπικότητα με έντονη σεμνοτυφία - βραβεύει τον Καβάφη - που υμνούσε τα γυμνά σώματα - με το παράσημο του Φοίνικος. 
Έκτοτε ακολουθούν κάποιοι που υποστηρίζουν και κάποιοι που παρωδούν το έργο του. Θεωρείται λοιπόν πως εκτός από τον προφανή λόγο της έκδοσης του περιοδικού που δεν είναι άλλος από τη φιλοδοξία «να συμβάλλει κι αυτό με όλες του τις δυνάμεις στη διαμόρφωση του καθαρά νεοελληνικού πολιτισμού μας», υπάρχει κι ένας ακόμα, η ανάγκη του Καβάφη να στηρίξει το έργο του. 4 3 John P. Anton, Η Ποίηση και η Ποιητική του Κ. Π. Καβάφη, Ίκαρος, 2000, σσ. 92-93. Το περιοδικό «ουσιαστικά όχι μόνο διευθύνεται αλλά και στηρίζεται οικονομικά απ’ αυτόν». Αξίζει να σημειωθεί πως η μετέπειτα συνεργασία του με τη Ρίκα Σεγκοπούλου μαρτυρά την εμπιστοσύνη, την αναγνώριση και το σεβασμό ανάμεσα στους δύο δημιουργούς. Επιμελήθηκε με επιτυχία το 1935 την έκδοση των Ποιημάτων του, που εξαντλήθηκε αμέσως. Τέλος γίνεται αισθητή η παρουσία του στα σημειώματα στο τέλος των τευχών τα οποία αποτελούν σχόλια 4 Στρατής Τσίρκας, «Κ. Π. Καβάφης. Σχεδίασμα χρονογραφίας του βίου του», Επιθεώρηση Τέχνης, τ. ΙΗ’ (Δεκ. 1963). 7 που προσδίδουν ζωντάνια γραμμένα από έμπειρη πέννα, είτε από τον ίδιο είτε με την έγκρισή του. 
Η πετυχημένη έκδοση της Αλεξανδρινής Τέχνης θα διακοπεί μετά τον 5ο Τόμο. Αιτία γι’ αυτό ίσως αποτελεί η αρρώστια του Καβάφη και δύο χρόνια μετά, ο θάνατός του5 Ως κατακλείδα, θα μπορούσαμε να πούμε πως το περιοδικό αυτό, που γεννήθηκε στην κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια, αποτέλεσε μια λογοτεχνική γέφυρα στη σχέση ελλαδικής πνευματικής ζωής με την αλεξανδρινή, ενώ ταυτόχρονα ανέδειξε σημαντικούς εγχώριους λογοτέχνες και ποιητές. 
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης εξέφραζε συναισθήματα, ιδέες και απόψεις, με έντεχνο και μυστικό τρόπο μέσα από τις σελίδες της. Τέλος το περιοδικό έγινε αφορμή να προωθηθούν ποιήματα και λογοτεχνικές μελέτες.

_________
http://nemertes.lis.upatras.gr/jspui/bitstream/10889/4551/1/%CE%91%CE%BB%CE%B5%CE%BE%CE%B1%CE%BD%CE%B4%CF%81%CE%B9%CE%BD%CE%AE%20%CE%A4%CE%AD%CF%87%CE%BD%CE%B7.pdf

[PDF]Αλεξανδρινή Τέχνη.pdf

nemertes.lis.upatras.gr/jspui/bitstream/10889/4551/1/Αλεξανδρινή%20Τέχνη.pdf
από Κ Αυγέρος - ‎2011
του Καβάφη. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια, σπούδασε νομικά και εργάστηκε στο .... 3 John PAnton, Η Ποίηση και η Ποιητική του ΚΠΚαβάφη, Ίκαρος, 2000, σσ.

Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

Διανοούμενοι και Αριστερά


του
Θανάση Γιαλκέτση
Ο Μισέλ Βινόκ είναι ομότιμος καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού. Η ακόλουθη συνέντευξή του δημοσιεύτηκε στο γαλλικό περιοδικό «L’ Express».
Μισέλ Βινόκ | 
● Πότε και πώς εδραιώνεται ιστορικά ο δεσμός ανάμεσα στους διανοούμενους και την Αριστερά;
Ο όρος «διανοούμενοι» (ως ουσιαστικό) χρονολογείται από την υπόθεση Ντρέιφους.
Ο Κλεμανσό είχε χρησιμοποιήσει αυτόν τον νεολογισμό για να υποδείξει όσους –συγγραφείς, πανεπιστημιακούς, καλλιτέχνες- υπέγραφαν την έκκληση για αναθεώρηση της δίκης του Ντρέιφους.
Σε αυτούς που τάσσονταν υπέρ του Ντρέιφους αντιτάχθηκαν αμέσως διανοούμενοι της Δεξιάς -πιο γνωστός ανάμεσά τους ο Μορίς Μπαρές-, που ήθελαν να υπερασπιστούν τον στρατό.
Αυτή η Δεξιά όμως απέρριπτε τον όρο «διανοούμενος», με αποτέλεσμα επί πολύ καιρό οι διανοούμενοι να ταξινομούνται εξ ορισμού στην Αριστερά.
Η Επιτροπή Eπαγρύπνησης των αντιφασιστών διανοουμένων, που δημιουργήθηκε το 1934, θα υποστηρίξει το Λαϊκό Μέτωπο που νίκησε στις εκλογές του 1936, επιβεβαιώνοντας τον δεσμό διανοουμένων και Αριστεράς.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ανυποληψία των δεξιών διανοουμένων, που είχαν συμβιβαστεί με το καθεστώς του Βισί, ολοκληρώνει την τοποθέτηση των διανοουμένων στην Αριστερά.
● Πώς συνέβαλαν οι διανοούμενοι στη διαμόρφωση της θεωρίας της Αριστεράς; Σε ποια αδιέξοδα ή παρεκκλίσεις επίσης συνέβαλαν;
Οσοι τάχθηκαν υπέρ του Ντρέιφους υποκινούνταν από μιαν οικουμενική ηθική υπόθεση: την υπεράσπιση της αλήθειας και της δικαιοσύνης.
Σε μια στιγμή που η κοινοβουλευτική Αριστερά (ακόμη και η σοσιαλιστική Αριστερά) δεν ήταν διόλου πρόθυμη να συμβάλει στην αναθεώρηση της άδικης δίκης που είχε καταδικάσει τον Εβραίο λοχαγό, αυτοί οι διανοούμενοι υπερασπίστηκαν τις ηθικές αξίες της ρεπουμπλικανικής Αριστεράς, που θα μπορούσαν να συνοψιστούν ως εξής:τα δικαιώματα του ανθρώπου ενάντια στο κρατικό συμφέρον. Αργότερα, εκείνοι που τάχθηκαν υπέρ του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού προίκισαν την Αριστερά με μιαν αντικαπιταλιστική κουλτούρα και εκλαΐκευσαν αυτό που ο Ρεμόν Αρόν αποκαλούσε «μύθο της επανάστασης».
Οι δύο κατηγορίες, η ηθική Αριστερά και η επαναστατική Αριστερά, μερικές φορές ένωσαν τις δυνάμεις τους, όπως στην περίπτωση του πολέμου της Αλγερίας.
Η πιο φανερή παρέκκλιση των στρατευμένων διανοουμένων ήταν η προσχώρησή τους στον σταλινισμό.
Ηδη το 1927, ο Ζιλιέν Μπεντά, με το βιβλίο του «Η προδοσία των διανοουμένων», καταγγέλλει εκείνους που υποτάσσουν τον κριτικό τους λόγο στα πολιτικά πάθη.
● Γιατί η Δεξιά δεν μπόρεσε ποτέ να ασκήσει πραγματική επιρροή στους διανοούμενους;
Υπάρχει μια ιδεολογική και διανοητική Δεξιά, από τον Ζοζέφ ντε Μεστρ ώς τον Σαρλ Μοράς και τον Αλέν ντε Μπενουά, αλλά, με εξαίρεση το Βισί, δεν βρέθηκε ποτέ στην εξουσία, ήταν η παράταξη των ηττημένων.
Η κυβερνητική Δεξιά δεν θα μπορούσε να αναφέρεται σε αυτούς. Ο Σαρκοζί προτιμούσε να αναφέρεται στον Ζορές παρά στον Μπαρές.
Εξάλλου, αυτή η Δεξιά δύσκολα μπορεί να συνεννοείται με τους διανοούμενους, επειδή είναι διαχειριστική, πραγματιστική, χωρίς «μεγάλο σχέδιο».
Υπάρχει βέβαια μια φιλελεύθερη παράδοση που επικαλείται τον Μπενζαμέν Κονστάν, τον Τοκβίλ, τον Αρόν, αλλά στην πλειονότητά τους οι Γάλλοι διανοούμενοι δεν συμπαθούν τον φιλελευθερισμό, και το ηθικό του κήρυγμα, ο προοδευτισμός του, η θέλησή του για σφαιρική εξήγηση της Ιστορίας και της κοινωνίας, ο εξισωτισμός του δεν βρίσκουν καμιάν απήχηση στη Δεξιά.
● Ο δεσμός μεταξύ των αριστερών διανοουμένων και του Σοσιαλιστικού Κόμματος συνέβαλε στην επιτυχία της Αριστεράς το 1981 και στη συνέχεια;
Οχι. Επειδή ένα χάσμα άνοιξε στη δεκαετία του 1970 μεταξύ αριστερών διανοουμένων (ή πολλών από αυτούς) και της Αριστεράς.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1970 εμφανίζεται το κίνημα των «διαφωνούντων», εκείνων των Ρώσων διανοουμένων που ήρθαν σε ρήξη με τη σοβιετική εξουσία, εμβληματικοί εκπρόσωποι των οποίων είναι ο Σολζενίτσιν και ο Ζαχάροφ.
Αναπτύσσεται τότε στη Γαλλία το αντιολοκληρωτικό κίνημα, εμπνεόμενο από τον Κλοντ Λεφόρ, τον Κορνήλιο Καστοριάδη και το περιοδικό «Textures», από τον Αντρέ Γκλικσμάν και τους «νέους φιλοσόφους», τον Πολ Τιμπό και το περιοδικό «Esprit».
Η σύγκριση των γραπτών των «αντιολοκληρωτικών» και του σοσιαλιστικού Τύπου φανερώνει το διαζύγιο.
Η κριτική του σοβιετικού κομμουνισμού είναι ένας κίνδυνος για την ενότητα της Αριστεράς και την κατάκτηση της εξουσίας. […]
● Πώς αποδυναμώθηκε ο δεσμός διανοουμένων και Αριστεράς; Εξαιτίας της βαθμιαίας καθίζησης του κόσμου των διανοουμένων ή εξαιτίας διαχειριστικών φροντίδων που συχνά αντιτίθενται στα κοινωνικά ιδεώδη;
Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου και η κατάρρευση του σοβιετικού κομμουνισμού συνέτριψαν την επαναστατική ελπίδα.
Βέβαια, δεν ήταν όλοι οι αριστεροί διανοούμενοι κομμουνιστές και πολλοί από εκείνους που ήταν κομμουνιστές είχαν απομακρυνθεί από το Κομμουνιστικό Κόμμα.
Ωστόσο, μετά τις γενοκτονικές σφαγές του Πολ Ποτ στην Καμπότζη, την εξέλιξη της Κίνας μετά τον θάνατο του Μάο, η ΕΣΣΔ παρέμενε παρ’ όλα αυτά η απόδειξη μιας σοσιαλιστικής δυνατότητας, ενός υλοποιημένου αντικαπιταλιστικού τρόπου παραγωγής.
Μεταξύ του 1976 και του 1989 όμως, η λενινιστική πρόκληση του 1917 εξαντλήθηκε.
Ωστόσο, έχετε δίκιο να διατυπώνετε την υπόθεση της «βαθμιαίας καθίζησης του κόσμου των διανοουμένων».
Ενα κεφάλαιο έκλεισε μετά τον θάνατο του Σαρτρ (1980), του Αρόν (1983) και του Φουκό (1984).
Οι «μεγάλοι διανοούμενοι», αυτοί που είχαν ένα κύρος θεμελιωμένο πάνω στο έργο τους, δεν αντικαταστάθηκαν.
Τη θέση τους πήραν οι μιντιακοί διανοούμενοι, των οποίων η φήμη δεν προέρχεται από το δημιουργικό τους έργο, αλλά από το ταλέντο τους στη σκηνή και στο μικρόφωνο.
Η «κοινωνία του θεάματος» χρειάζεται φιλοσόφους ή συγγραφείς για να σχολιάζουν την επικαιρότητα.
Τα οπτικοακουστικά μέσα διαθέτουν έναν μικρό κατάλογο «καλών πελατών» στην υπηρεσία τους, που στην πράξη είναι πάντοτε οι ίδιοι. Εκείνοι που σήμερα αποκαλούνται «διανοούμενοι» περιορίζονται σε αυτή τη χούφτα σχολιαστών, σε αυτή τη χορωδία του οπτικοακουστικού θεάτρου.
Ηδη τα μίντια είναι αυτά που φτιάχνουν τον «διανοούμενο».
Τέλος, κάνατε μια σημαντική παρατήρηση για τις «διαχειριστικές φροντίδες».
Τα μεγαλύτερα θέματα συζήτησης σήμερα προκύπτουν από την οικονομία.
Η γρήγορη παρακμή των ιδεολογιών της σωτηρίας και η αναζωπύρωση της κρίσης του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού άνοιξαν τις πόρτες των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών στούντιο στους οικονομολόγους.
Οι κλασικοί διανοούμενοι δεν έχουν πολλά να πουν σε αυτές τις συζητήσεις.
Ευτυχώς γι’ αυτούς παραμένουν τα ζητήματα της κοινωνίας, που εγκαλούν τους «καλούς πελάτες». […]
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Το νόημα της προόδου
Επιστροφή στο σκοτεινό παρελθόν;

Δευτέρα, 10 Απριλίου 2017

Γιώργης Παυλόπουλος - ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ;

    ΠΟΙΗΣΗ     



Το εξώφυλλο της συγκεντρωτικής έκδοσης των ποιημάτων του Γιώργη Παυλόπουλου κοσμεί έργο του ποιητή. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει τον Μάιο από τις Εκδόσεις Κίχλη.

                 ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ; *
                                      Στὸν Μιχάλη Πιερῆ
Ποῦ εἶναι τὰ πουλιά;
Ἀτσάραντοι καὶ λιάροι κι ἀητομάχια
συκοφάγοι καὶ κατσουλιέρες καὶ κοτσύφια
τσουτσουλιάνοι καὶ τσαλαπετεινοὶ καὶ τσόνοι
καλημάνες καὶ καλαντζάκια καὶ τσιμιάλια
τσιπιριάνοι καὶ τσικουλῆθρες καὶ σπέντζοι
τετεντίτσες καὶ τουρλουμπούκια καὶ κίσσες
καλοκερῆθρες καὶ σηκονοῦρες κι ἀσπροκώλια
μπεκανότα καὶ δοδόνες καὶ κωλοτριβιδόνες
ξυλοτρούπηδες καὶ σπίγγοι καὶ τρουποφράχτες
κοκκινονοῦρες καὶ τρυγονόλιαροι καὶ μυγουσάκια
γαϊταρίθια καὶ σβουρίτζια καὶ σγουρδούλια
θεοπούλια καὶ μυγούδια καὶ σπίνοι;
Ποῦ εἶναι ὁ Κοκκινολαίμης;
Ποῦ εἶναι τὰ παπιά;
Κρινέλια καὶ γερμάνια καὶ ψαλίδες
ξυλόκοτες καὶ μπάλιζες καὶ σουγλοκώλια
γερατζούλια καὶ ντελίδες καὶ μαυρόπαπα
ψαροφάγοι καὶ τουρλίδες καὶ ζαγόρνα
λαγοτουρλίδες καὶ τσιλιβίδια καὶ βουτουλάδες;
Ποῦ εἶναι ὁ Μολοχτὸς κι ὁ Πάπουζας
ἡ Ἀβοκέτα κι ὁ Καλαμοκανάς;
Ποῦ εἶναι
οἱ συκοποῦλες, οἱ βουλγάρες κι οἱ σιταρῆθρες
τὰ βατοπούλια, τὰ κουφαηδόνια κι οἱ ἀερογάμηδες
οἱ φάσες καὶ οἱ σπαθομύτες
τὰ κιρκινέζια κι οἱ χαλκοκουροῦνες;
Ποῦ εἶναι
ὁ μποῦφος, ὁ χουχουλόγιωργας κι ὁ κοῦκος
ὁ νυχτοκόρακας, ὁ γκιώνης κι ὁ καράπαπας;
Ποῦ εἶναι
τὰ ξεφτέρια, τὰ γεράκια καὶ οἱ ἀετοί;
Ποῦ εἶναι ὁ Ντρένιος, ὁ Καλογιάννης καὶ ὁ Μπέτος;
Ποῦ εἶναι οἱ Μαυροσκούφηδες;
~~~~~~~~~~~~~~~~
Αναρωτιόμουν, από τότε που διάβασα το ποίημα «Πού είναι τα πουλιά;», τι είναι αυτό που μου προκαλεί δυνατή συγκίνηση. Σίγουρα παίζει σημαντικό ρόλο η ρυθμική οργάνωση του συνόλου, με την επανάληψη (σε παραλλαγή ) του ίδιου ερωτήματος, αλλά και η περίτεχνη ηχητική οργάνωση των επιμέρους ενοτήτων. Νομίζω ωστόσο ότι αυτό που κυρίως μου προκαλεί συγκίνηση είναι η αντινομική σύσταση του ποιήματος, μια και ή άρθρωσή του στηρίζεται σε δύο δομικά στοιχεία που το ένα υπονομεύει και αναιρεί το άλλο. Έτσι, τον κατάλογο με τις λαϊκές (ως επί το πλείστον) ονομασίες πουλιών που σφύζει από ζωή και ήχους, αντιστρατεύεται το μοτίβο «Ubi sunt» (Πού είναι;), που παραπέμπει βέβαια στην απώλεια και είναι γνωστό από την ευρεία χρήση του στη μεσαιωνική ελληνική και δυτική γραμματεία σε ελεγειακού ύφους ποιήματα. Η απόλυτη κατάφαση της ζωής, σε ένα από τα ωραιότερα καταλογικά ποιήματα που έχουν γραφτεί στη γλώσσα μας, και η βεβαιότητα της απώλειας συγχρόνως. 
Οπωσδήποτε ένα μέρος της γοητείας που ασκεί το ποίημα οφείλεται και στη συμβολική του υφή, στο γεγονός δηλαδή ότι μέσα από την εξαφάνιση ή τον θάνατο των πουλιών ο ποιητής μιλά ενδεχομένως για κάτι άλλο. Η προσπάθεια αποκωδικοποίησης του νοήματος του ποιήματος αποδεικνύεται ωστόσο απατηλή, ακόμη και αν ακολουθήσει κανείς τον δρόμο που ανοίγει ο, ομοίως καταλογικός και ελεγειακός, «Νεκρόδειπνος» του Τάκη Σινόπουλου. Το ποίημα αντιστέκεται σε κάθε μονοσήμαντη ερμηνεία - και έχουν διατυπωθεί αρκετές. Μου φτάνει η δραματική ταλάντωση ανάμεσα στη ζωή και το θάνατο και η υπέροχη μουσική του ποιήματος.

______________